W dniu dzisiejszym tj. 27 kwietnia 2022 r., wzorem z lat poprzednich, odbyły się Uroczystości Patriotyczno-Religijne na Górze Śmierci w Paszczynie, związane z Miesiącem Pamięci Narodowej oraz rocznicą wyzwolenia funkcjonujących w latach 1940 – 1944, zorganizowanych przez hitlerowców obozów pracy przymusowej Pustkowie. W tym roku mija 10 lat od utworzenia Ekspozycji Historyczno-Dydaktycznej przy Górze Śmierci w Paszczynie stanowiącej integralną część Europejskiego Centrum Pamięci i Pojednania.
Uroczyste upamiętnienie ofiar II wojny światowej rozpoczęło się Mszą św. na Górze Śmierci, której przewodniczył biskup pomocniczy diecezji tarnowskiej, Stanisław Salaterski. Po wspólnej modlitwie nastąpiło uroczyste złożenie wieńców, wiązanek kwiatów przez zaproszonych gości. W imieniu Mieszkańców Gminy Przecław hołd ofiarom złożyła Burmistrz Przecławia Renata Siembab.
Na Górę Śmierci przybyli przedstawiciele świata polityki, kultury i nauki, reprezentujący władze zarówno na szczeblu ogólnopaństwowym jak i lokalnym. Zgromadzili się również przedstawiciele Związków Kombatantów RP, harcerze, Młodzieżowe Grupy Reprezentacyjne Gminy Dębica, a także poczty sztandarowe szkół regionu dębickiego i ropczycko-sędziszowskiego.
Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż obchody były wspólną inicjatywą kilku samorządów: powiatu dębickiego, powiatu ropczycko-sędziszowskiego, Miasta Dębicy, Miasta Ropczyce, Gminy Dębica, Gminy Ostrów oraz parafii p.w. Stanisława Biskupa Męczennika w Pustkowie – Osiedlu, co nadało samym uroczystościom wyjątkową rangę.
„Historia Góry Śmierci jest nieodłącznie związana z okupacyjnymi dziejami ziemi dębickiej. Bowiem w okresie II wojny światowej wzgórze to, znalazło się w zasięgu terytorialnym niemieckiego poligonu Waffen SS w Pustkowie, funkcjonującego w latach 1940–1944. To właśnie w tym miejscu, na szczycie "Królowej Góry" (późniejsza nazwa "Góra Śmierci") w listopadzie 1941 r. wybudowano palenisko kremacyjne służące do palenia zwłok zamordowanych więźniów niemieckich obozów pracy przymusowej, które działały w ramach poligonu. Wybudowano również piwnicę do składowania ciał przeznaczonych do spalenia. Z zewnątrz zwłoki wrzucano do niej przez dwa otwory, zaś z jednego boku urządzono wejście zamykane na żelazne drzwi. Służyło ono do wyjmowania nagromadzonych zwłok. Pozostałe z ciał prochy zakopywano w ziemi, obok paleniska. Krematorium czynne było do ostatnich dni obozu, a działalnością kremacyjną kierował SS Rottenfϋhrer Hans Hamann. Góra Śmierci stała się miejscem pamięci narodowej, ponieważ znajdują się tam prochy tysięcy więźniów różnych narodowości. Szacuje się, że zginęło tutaj 7,5 tys. Żydów, 5 tys. jeńców radzieckich oraz 2,5 tys. Polaków”.*
* Źródło: https://www.ecpip.pl
